Het is een wereldwijd fenomeen dat wezens die in grotten leven blind worden. Sommige vissen raken hun ogen zelfs helemaal kwijt. Bij anderen verschrompelen de ogen en verliezen ze hun functie en bij veel grotvissen verandert ook de kleur van de schubben. Zijn deze geleidelijke veranderingen het gevolg van natuurlijke selectie (Darwins mechanisme voor evolutie) of genetische verschuiving? Darwin zelf zag geen nut in functieloze ogen. Hij schreef de blindheid toe aan onbruik - een idee van Lamarck.
Een aantal Amerikaanse biologen hebben de veranderingen in grotvissen onderzocht.¹   Hun publicatie in het volgende nummer van Current Biology werd samengevat in Science Daily. Waar het in hun conclusie op neerkomt is dat de verandering in pigmentatie veroorzaakt wordt door genetische verschuiving, omdat de pigmenten soms lichter en soms ook donkerder worden. Maar omdat de ogen altijd afstierven, schreven ze de blindheid toch toe aan natuurlijke selectie - "regressieve evolutie" noemden ze het. Evolutie 'verkiest' blindheid vanwege de hoge 'kosten' voor het onderhouden van ogen. Hun verklaring van deze kosten breng wel wat verbazingwekkende feiten over ogen aan het licht. In hun verhaal stellen ze ter discussie of het uitgangspunt van Darwin wel correct was. "Zijn ogen in een grot nadelig, en zo ja, waarom?" Het maken van een oog kost veel minder energie dan het vervangen van het oog door ander weefsel, omdat de ogen eerst beginnen te ontwikkelen en pas afsterven na vele celcycli van weefselgroei en -vervanging. De 'onderhoudskosten' voor het oog zijn hoger dan die van de hersenen. Het kost zelfs nog meer energie om een oog te onderhouden in het donker; er wordt dan ongeveer 50% meer zuurstof verbruikt voor het opbouwen van het netvlies. Het onderhouden van de structuur van het oog geeft nog eens een kostenverhoging van 10% omdat de lichtgevoelige cellen een continue vernieuwing ondergaan. Jaarlijks kan de complete structuur wel zo'n 35 keer vervangen worden, aldus de schrijvers.
Dus eigenlijk trekken ze Darwins idee om dit fenomeen te verklaren in twijfel en benadrukken ze nog eens hoe moeilijk het is om zo'n complex systeem werkend te houden, laat staan spontaan te laten ontstaan door een blind proces.

¹Protas, Conrad, Gross, Tabin en Borowsky, "Regressive Evolution in the Mexican Cave Tetra, Astyanax mexicanus," Current Biology, online gepubliceerd voor de uitgave van 20 februari 2007.

Het overboord gooien van bepaalde werkende systemen om de lading te verlichten kan nauwelijks natuurlijke selectie genoemd worden. De bedoeling van natuurlijke selectie is dat het organisme er beter van wordt. In dit geval wordt alleen de overbodige bagage gedumpt. Het overboord gooien van lading maakt van een roeiboot geen speedboot. Volgens de Darwin partijgenoten kan evolutie dus progressief of regressief zijn. Het kan vooruit of achteruit gaan. Het kan nieuwe organen toevoegen of nutteloze organen laten verdwijnen. Maar als er bij levende dingen nooit iets anders gebeurt dan genetische verschuiving of regressieve evolutie, dan gaat het mooie sprookje van meneer Darwin - waarin steeds meer schitterende vormen ontstaan - niet meer op. Dan sterft alles uit! Regressieve evolutie klinkt wel mooi, maar het is klatergoud. Van natuurlijke selectie is tot nu toe alleen nog maar bewezen dat functies verschuiven of verdwijnen. Natuurlijke selectie preserveert en conserveert, maar als iets niet 'bevalt' wordt het geëlimineerd. Het kan geen nieuwe organen of nieuwe genetische informatie laten ontstaan.
In dit geval van de oogloze vissen is alleen aangetoond dat er wat verdwijnt. En toch weten ze er het Darwinverhaaltje in te weven. Slim, maar we hebben ze door... Ze hebben niet aangetoond hoe willekeurige mutaties een oog, of een ander complex orgaan zouden kunnen vormen. In hun dromen misschien. Maar wat ze ons wel hebben laten zien is hoe kostbaar onze ogen zijn. Romeo mocht misschien vinden dat de ogen van Julia als parels waren, maar eigenlijk waren ze nog veel kostbaarder. Er is een grote hoeveelheid krachtcentrales en een leger van onderhoudspersoneel voor nodig om ze te laten werken. De werkers moeten ook nog worden betaald met hamburgers, cola, frietjes en chocola (o ja, neemt u mij niet kwalijk, groente, granen, noten en fruit voor sommigen).
Darwin kan misschien verklaren hoe ogen worden afgebroken maar niet waar de blauwdrukken en programma's vandaan kwamen. Misschien heeft de Darwinvisionair wat licht op zijn pad nodig, zodat hij onder ogen kan zien dat hij als een blinde - geleid door een blinde - door duistere grotten struikelt. Uitzichtloos. Daar in die duisternis ontwikkelen zich voor het geestesoog beelden van allerlei wonderbaarlijke mogelijkheden, prachtige vormen en kleuren, fantastische structuren en een eindeloze reeks verbeteringen en aanpassingen...

Dit artikel is met toestemming overgenomen van de website SchepperenZoon. Voor het originele artikel zie de onderstaande link:

http://www.schepperenzoon.nl/archief0702.html#070219